Mükemmelliyetçilik çocuk ve ergenlerde OKB’ye yol açıyor

Hangi etkenler çocuk ve ergenlerde OKB’yi tetikliyor?

Obsesif Kompulsif Bozuklukların biyo-psiko-sosyal bir hastalık olduğunu belirten uzmanlar, çocuk ve ergenlerde mükemmeliyetçilik, ‘ya daima ya hiç’ usulü fikir kalıpları ve aksiye odaklanma üzere bilişsel süreçlerin OKB oluşumunda, tetiklenmesinde ve sürmesinde değerli rol oynadığını vurguluyor. Uzmanlar, bilhassa daha küçük yaş kümesinde takıntıları belirlemenin hayli sıkıntı olduğuna dikkat çekiyor ve tedavide kesinlikle psikoterapiye yer verilmesini tavsiye ediyor. Uzmanlara nazaran aile ortamında irtibatın kısıtlı olması, hislerine gereğince değer verilmemesi ve çok müdaheleci ebeveyn yaklaşımları çocuk ve ergenlerde OKB’yi tetikliyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Çocuk – Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Ali Mert Beşenek, çocuklarda ve ergenlerde görülebilen Obsesif Kompulsif Bozuklukların teşhis biçimlerine, yol açan nedenlere ve tedavi sistemlerine değindi.

Halk ortasında vesvese olarak tanımlanıyor

Obsesif Kompulsif Bozukluk ya da kısa ismi ile OKB’nin halk ortasında ‘takıntı bozukluğu’ ya da ‘vesvese’ üzere çok farklı isimlerle bilindiğini vurgulayan Çocuk – Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Ali Mert Beşenek, “İsminden de anlaşılacağı üzere OKB iki bileşenden oluşuyor. Bunlar ‘obsesyonlar’ ve ‘kompulsiyonlar’ olarak tanımlanıyor. Saçma, mantıksız, gereksiz ve yersiz olduğunu bildiğimiz halde aklımızdan çıkaramadığımız, denetimimiz dışında zihnimize giren, bizi zorlayan ve gerilime sokan fikirlere obsesyon yani takıntı ismi veriliyor. Obsesif kanıların bizde yarattığı huzursuzluk, ıstırap, gerginlik ve rahatsızlık hissini azaltmak için yaptığımız davranışlar ise kompulsiyon yani zorlantı olarak tanımlanıyor.” dedi.

Yaş küçüldükçe obsesyonları fark etmek zorlaşıyor

Bir çocuğun 10 kez ışığı açıp kapamazsa anne ve babasına makus bir şey olacağını düşünmesinin ‘obsesyon’, bunun yarattığı gerginlik ile baş edemeyip bu çocuğun 10 sefer ışığı açıp kapamasının ise ‘kompulsiyon’ olarak değerlendirildiğini belirten Beşenek, “Çocuk ve ergenlerde hem obsesyonlar hem de kompulsiyonlar çok farklı formlarda ve içeriklerde karşımıza çıkabiliyor. Yaş küçüldükçe obsesyonları tam olarak fark edebilmek ve tanımlamak zorlaşıyor ve genelde yalnızca kompulsiyonlar formunda görülüyor.” sözlerini kullandı.

Aile ortamı OKB oluşumunda değerli bir etken

Çocuk – Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Ali Mert Beşenek, her psikiyatrik hastalıkta olduğu üzere OKB’nin de biyo-psiko-sosyal bir hastalık olduğunu söyledi ve kelamlarına şöyle devam etti:

“OKB’nin biyolojik istikametini genetik yüklülük oluşturuyor ve ailede OKB yahut gibisi bir hastalık olması çocuklarda OKB riskini artırıyor. Ruhsal taraftan ise çocuğun kendisi ve kişiliği ile ilgili etmenler devreye giriyor. Mükemmeliyetçilik, ‘ya daima ya hiç’ şekli fikir kalıpları, felaketleştirme, aksiye odaklanma ve çok genelleme üzere bilişsel süreçler OKB oluşumunda, tetiklenmesinde ve sürmesinde değerli rol oynuyor. OKB’nin toplumsal istikametinde ise en büyük etmen aile ve ebeveynlerin tavırlarıdır. İrtibatın kısıtlı olduğu, hislere gereğince değer verilmeyen, çok muhafazacı ve çok müdahaleci ebeveynlik biçimlerinin mevcut olduğu, çocuğun kendisi olarak var olmasına ortam hazırlanmayan, çocuğun kelam sahibi olduğunu fark edemediği, çocuk ismine kararlar alınan aile ortamlarında OKB’nin daha fazla görüldüğünü söyleyebiliriz.”

Sonlar yeterli çizilmeli

Ölçülü seviyede düzenlilik, tertiplilik ve mükemmeliyetçiliğin toplumda kabul gören, takdir edilen ve hatta teşvik edilen durumlar olduğunu hatırlatan Dr. Ali Mert Beşenek, “Ancak burada hastalık ve düzgünlük hali ortasındaki sonu düzgün çizmek gerekiyor. Çocuk ve ergenin bu davranışları ne vakit obsesyon boyutuna varıp çocukta ruhsal bir külfet yaratmaya başlarsa beraberinde okul – aile – akran işlevselliğinde bozulmalar meydana gelir. Takıntıları nedeniyle beşerlerle ilgiye girmekten kaçınabilir, okula gitmek istemeyebilir, dışarı çıkmak istemeyebilir yahut konuta konuk gelmesini istemeyebilir. Bütün bu örneklerde olduğu üzere çocuğun hayatında önemli bozulmaya sebep olabilecek seviyedeki takıntılar ve zorlantılar bir çocuk psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilmeli.” dedi.

Davranışları tik olarak düşünülebilir

Bilhassa daha küçük yaş kümesinde takıntıları belirlemenin epey sıkıntı olduğuna dikkat çeken Dr. Ali Mert Beşenek, “Küçük yaştaki çocuklarda büyüsel fikirler hayli sık görülüyor. Bu durum çocuğun gelişimsel olağan bir özelliği olarak kabul edilebilir. Ayrıyeten yeniden küçük yaştaki çocuklar takıntılarını tam olarak tanım edemedikleri için bunu bir ‘iç ses’ yahut ‘iç sıkıntısı’ olarak tanım edebilirler. Bu durum telaş bozuklukları yahut psikotik rahatsızlıklar ile karışabilir. Misal formda kompulsiyonlar dışarıdan anlamsız hareketler olarak algılanabilir ve çocuğun bu davranışlarının bir çeşit tik olduğu düşünülebilir.” diye konuştu.

Psikoterapi tedavinin bir modülü olmalı

OKB’nin tedavisinde önerilen tekniklerin ilaç tedavileri ve psikoterapileri kapsadığını belirten NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Çocuk – Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Ali Mert Beşenek, “İşlevsellikteki bozulma seviyesi çok ağır olan olgularda ilaç tedavisi kesinlikle öneriliyor ve ilacın aktif dozda uzun müddetler kullanılması gerektiği belirtiliyor. Hastalığın şiddetinden bağımsız olarak hem hafif hem de ağır olgularda psikoterapinin kesinlikle tedavinin bir kesimi olması gerektiği kabul ediliyor. Bu açıdan OKB tedavisine tesiri en besbelli psikoterapi çeşidinin “Bilişsel Davranışçı Terapi” olduğunu söyleyebiliriz.” dedi.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

  1. Mükemmelliyetçilik çocuk ve ergenlerde OKB’ye yol açıyor için yorumda bulun

    Mükemmelliyetçilik çocuk ve ergenlerde OKB’ye yol açıyor için henüz bir yorumda bulunulmamış! Hemen üst alanda bulunan formu kullanarak Mükemmelliyetçilik çocuk ve ergenlerde OKB’ye yol açıyor için ilk yorumu yapabilirsin.